أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)

424

تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")

اگر شريف حسن زمينه را براى حقيقت نمايى رعايا باز مىگذاشت و آنان را براى استفاده از حصن حصين خود برابر توطئه‌ها رها مىكرد ، چنان نبود كه دست كم ميان عموازدگانش از اشراف يا ديگر اعيان و حتى از اهالى انسان زنده‌اى نباشد . زيرا وجود زندگان در اين اصناف ، به خصوص با وجود حصنى كه امنيتشان را تأمين كند ، امرى طبيعى و عادى است . بنابراين ، شريف حسن ، برابر خطاهاى وزير خود مسؤول است و اين البته براى ما سخت است كه صفحات تاريخ زندگى او را با چيزهايى كه با سجاياى عالى و شهرت او به عدالت منافات دارد ، سياه كنيم . مؤيد ما در اين مطالب آن است كه به رغم آن كه شريف حسن اين فرصت را در اختيار رعاياى خود نگذاشت تا با استفاده از حصن امن او حقايق را آشكار كنند ، به محض آن كه فرزندش ابوطالب خبر مرگ پدرش را شنيد ، دستور داد تا ابن عتيق را دستگير كرده ، به زندان بيندازند . « 1 » شرح حال نويسانِ ابوطالب ، او را فردى با جرأت معرفى كرده‌اند . به همين جهت او كسى نبود كه نسبت به كارهاى زشت ابن عتيق آرام نشسته ، كار را به روزى كه به حكومت برسد ، واگذارد ، جز آن كه از روشن كردن ماجرا براى پدرش عاجز بود . همين عجز پسر ، برابر پدر در چنين امرى نشان از فاصله‌اى دارد كه ميان شريف حسن و اطرافيانش بوده است ، چه رسد به رعايايى كه دور تر بودند . شريف حسن تا سال 1010 حكومت كرد تا آن كه در اين سال براى جنگ راهى نجد شد ، اما در جايى كه به آن قاعيه گفته مىشد و مسافت ده روز راه شتر تا مكه داشت ، در سوم جُماداى اوّل درگذشت . جنازهء او را روى قاطرى گذاشته به مكه آوردند و پس از مراسم طواف كعبه براساس سنت اشراف ، او را به خاك سپردند . « 2 » زمانى كه برخى از فرزندان او مرگ وى را در عصر چهارشنبه نزديك

--> ( 1 ) . إفادة الأنام ، خطى . ( 2 ) . إفادة الأنام ، خطى .